UN International Migrants' Day

Vandaag was het de internationale dag van de migranten, ooit uitgeroepen door de Verenigde Naties. De Europese Groenen organiseerden op deze dag in 12 Europese landen een gemeenschappelijke actie. In Den Haag voerden de EGP-steunleden actie. GroenLinks senator Tineke Strik bood (een vertegenwoordiger van) staatssecretaris Albayrak een bemoedigende petitie aan, mede namens de Turkse migrantenvereniging HTIB . Het gaat beter in Nederland, zo luidde de boodschap. Laat Nederland nu ook bijdragen aan een rechtvaardiger en humaner asielbeleid in Europa. In de petitie werd onder meer aandacht gevraagd voor de positie van minderjarigen, het bijeen houden van gezinnen tijdens asielprocedures en het gebruik maken van objectieve landeninformatie bij het nemen van beslissingen. Ons is beloofd dat de staatssekretaris er aandacht aan zal besteden.

De grens tussen boter en olijfolie

De Heerlengroep, het internationale 'grassroots' netwerk van Europese groenen, kwam dit weekend bijeen in Brussel, als gast van de combi Groen!/Écolo (voor Belgische verhoudingen nogal bijzonder) . Het aardige van deze bijeenkomsten vind ik de discussies waarin de deelnemers zich op de eerste plaats als Europeaan laten horen. Er is geen behoefte om zich als vertegenwoordiger van een land of een partij te manifesteren, zoals je dat in officiële EGP-bijeenkomsten nog vaak ziet. Het is een vrije uitwisseling van gedachten tussen groenen met verschillende achtergronden. Opvallend is dat veel van de (ruim 60) deelnemers grensoverschrijdende cv's hebben: kinderen van migranten, internationale studenten, medewerkers van internationale organisaties, "gemengde" huwelijken.
De film die Georg Schedereit (italiaan, woonachtig in Zuid-Tirol) over de betekenis van grenzen had gemaakt sloeg dan ook aan. Hij interviewde de deelnemers aan een cursus van het Europa Instituut in Florence. Over hun ervaringen met taalgrenzen, staatkundige grenzen, etnische grenzen en zelfs grenzen in de eetcultuur. De belangrijkste grens voor een italiaan was die tussen boter en olijfolie als basis in de voedselbereiding. De brede culturele betekenis van deze grens in Italië moet je niet onderschatten, vertelde hij, en dat was niet bedoeld als grapje.
De film van Georg was een bijdrage aan het discussiethema 'collectieve versus individuele identiteiten'. In het panel zat naast Georg de principiëel grenzenloze humanist Ludo Dierckx, ex-parlementslid van Groen!. Hij waarschuwde voor het misbruik dat politici maken van idententiteitskwesties voor de versterking van hun machtsbasis. Aan de andere kant was er Mark Ballard van de Scottish Greens die (gekleed in kilt) respect vroeg voor regionale verschillen. Diversiteit is ondanks de verschillen van mening toch wel een gezamenlijke noemer waarop veel groenen zich kunnen vinden. Moderator Michael Stimson toonde zich in zijn conclusies niet bang voor regionale verschillen zo lang we een EU als 'safety net' hebben dat uitwassen van extreem rechts nationalisme, zoals we die in het verleden gekend hebben, kan voorkomen.
Er kwamen ook concretere onderwerpen ter tafel. Zo was er veel belangstelling voor de ervaringen van Johan Grijzen (Rotterdam-Delfshaven) bij het betrekken van migranten en hun organisaties bij de locale politiek. Een onderwerp dat eerder al op een bijeenkomst van de EGP-Council aan de orde was gekomen, grensoverschrijdend openbaar vervoer, werd gisteren uitgediept door Markus Roiling uit Berlijn, Adam Fulmars uit Zibeline Gora (Polen) en Paul Beeckmans van de Groene Groep in het EP. Polen is wat betreft betreft openbaar vervoer min of meer een ontwikkelingsland. Van een Poolse naar een Duitse stad per openbaar vervoer ben je meer dan een halve dag kwijt op een afstand van pakweg 100 kilometer en in sommige gevallen heb je wel drie kaartjes nodig van verschillende bedrijven. Paul Beeckmans gaf aardige voorbeelden van hoe het ook kan. Deze sessie was dus een uitstekende voorbereiding op de gemeenschappelijke verkiezingscampagne de we gaan voeren en waarin grensoverschrijdend openbaar vervoer een prominent punt moet worden.

Heerlen groep, Europese Groenen

EU schendt mensenrechten

Dick Marty, de Zwitserse jurist-onderzoeker, die eerder de CIA-gevangenissen in Europa onderzocht, levert nu harde kritiek op de z.g. terroristenlijsten van de EU en de VN. De procedures op grond waarvan iemand op een lijst komt en de onmogelijkheid om er weer af te komen zijn in strijd met fundamentele principes van mensenrechten. Een seriemoordenaar heeft meer rechten dan iemand die op zo'n lijst staat, zegt Marty. Zijn rapport is aanvaard door de Juridische Commissie van het parlement van de Raad van Europa in Straatsburg en komt in januari in het parlement zelf aan de orde.
Als het parlement het advies van de Commissie serieus neemt kan dat niet zonder consequenties blijven, zou je zeggen, aangezien alle EU-landen ook lid zijn van de Raad van Europa. Maar nog beter lijkt het me als het Europese Parlement net als bij de zaak van de CIA-gevangenissen deze lijsten zelf ook op de agenda zet en op onderzoek uitgaat. Het EP kan meer bereiken dan het parlement van de Raad van Europa.
Het rapport van Marty is een steuntje in de rug voor de in Nederland verblijvende Filippijnse communist José Maria Sison. Ook hij staat al vijf jaar zonder enige vorm van proces en op gronden die om veiligheidsredenen niet openbaar gemaakt worden op de lijst. Dit houdt in dat zijn bankrekening is geblokkeerd, dat hij geen uitkering krijgt en niet mag reizen. Deze zomer kreeg hij eindelijk gelijk van het Europese Hof, maar vlak daarvoor had de EU hem met een slecht onderbouwd verhaal opnieuw op de lijst gezet, zodat zijn advocaat een nieuwe procedure moest starten. Als het EP het rapport van Marty nu oppikt kan een herhaling in de toekomst hopelijk voorkomen worden.

Mensenrechten, Sison

Darfur

Gisteravond zag ik de ministers Koenders en Verhagen in Nova. Het ging over Darfur. Of eigenlijk ging het over Nederland. Wat Nederland kan en moet en volgens de ministers gaat doen om de genocide te stoppen. Opvallend was dat het woord Europa niet één keer viel. En de Verenigde Naties misschien een keer. Het kleine Nederland trekt ten strijde in de wereld. Dat was het beeld. Een beschamende vertoning van enge Haagse politiek.
Over effectiviteit ging het ook niet. Het zal ongetwijfeld ook aan de aanpak van de interviewers gelegen hebben, maar de vraag welke hulp vanuit Darfur gezien het beste zou zijn kwam niet aan de orde. Paul Rosenmuller, die ook aan tafel zat, zei nog een keer zoiets als : het doet er niet toe wie in actie komt als er maar iets gebeurt. Ik denk dat het er voor de mensen in Darfur wel toe doet. Nu worden partijen tegen elkaar uitgespeeld door het regiem in Sudan. Een bundeling van Europese initiatieven moet toch veel meer opleveren dan een bezoek van de Nederlandse ministers Verhagen en Koenders. Hier was dé kans voor onze buitenlandminsters om te wijzen op het positieve effect van Europese samenwerking. Zij lieten het na. Waarom vertelden ze niets over hun inspanningen op dat terrein? Gaat alleen Timmermans daarover? Nee toch, hoop ik, het gaat toch om Darfur en niet om Den Haag?
Hoe kun je mensen betrekken bij internationale zaken als je niet verder kijkt De Haag?


Darfur, Sudan

Europa op z'n duits, romeins of grieks?

Om van Europa een politieke eenheid te maken zijn Europese leiders al decennia op zoek naar een Europees publiek. Hoe betrek je de Europese burger bij de Unie? Luuk van Middelaar, filosoof, VVD-lid, ooit assistent van Bolkestein gaf dinsdag j.l. in Utrecht zijn visie in een gesproken column. Hij onderscheidde drie wegen om van een ongeordende, versplinterde massa een publiek te maken. De eerste weg gaat via de cultuur. Hij noemde dat de Duitse aanpak, met verwijzing naar de Duitse filosofen Herder en Fichte, die hun medeburgers begin 19e eeuw opriepen om één Duitse natie te vormen. De tweede weg is de Romeinse, de verleiding van de massa met 'brood en spelen'. De derde weg is de Griekse en die gaat over de rechten van de burger om mee te beslissen.

Wie de afgelopen jaren het debat over de toekomst van Europa heeft gevolgd herkent deze drie benaderingen. De Duitse manier van denken is in dat land nog steeds aanwezig. Zie de "Verklaring van Hannover"van mei dit jaar: eerst de identiteit, dan de politieke samenwerking. De Romeinse aanpak legt de nadruk op de welvaart die Europa bracht (de 'spelen' zijn misschien nog niet zo goed uit de verf gekomen). De Griekse methode gooit het over de boeg van de democratie, de D66-visie zal ik maar zeggen. Er was op deze bijeenkomst ook iemand van een nieuwe transnationale Europese partij, Newropeans, die een dergelijke benadering als exclusief en uniek uitgangspunt heeft.

Voor de discussie over de GroenLinkse beginselen inzake Europa is het verhaal van Van Middelaar interessant. Waar gaan we op in zetten? De weg via de democratie heeft mij altijd erg aangesproken, maar ik denk dat de betrokkenheid bij Europa uiteindelijk toch beter te bereiken is als ook de gezamenlijke materiële en immateriële belangen voor ogen worden gehouden. In de romantische Duitse aanpak zie ik veel minder, het gezamenlijke gevoel ontstaat door de samenwerking en gaat er niet aan vooraf. Opmerkelijk was dat staatssecretaris Frans Timmermans, die ook sprak op deze bijeenkomst, in tegenstelling tot Van Middelaar de Duitse aanpak niet geheel wilde negeren. Wat mij betreft zetten we bij GroenLinks in op de Grieks-Romeinse methode. Een worsteling zal het zeker worden.
Toekomst Europa, Europees burgerschap

Een gemeente met 100% duurzame energie

In Oostenrijk gebruiken inwoners en bedrijven van de gemeente Güssing in de deelstaat Burgenland (langs de grens met Hongarije) 100% duurzame energie. Het voorbeeld van Güssing werd zaterdag j.l. gepresenteerd op een bijeenkomst van de Europese Groene Partij in Wenen. Economie was het thema van de bijeenkomst. Güssing was tot voor kort een achtergebleven gebied met 70% forensen die elke dag naar Wenen moesten reizen. Er zijn nu bedrijven die gespecialiseerd zijn in zonne-energie en het vergassen van hout die naast duurzame energie ook werkgelegenheid bieden aan alle inwoners. Er zijn 1100 nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd. Het bedrijf dat zonnepanelen maakt heeft ook een uitgebreid trainingsprogramma voor 'solarteurs', ambachtslieden die gespecialiseerd zijn in zonne-energie toepassingen.
Dat duurzame energie goed is voor de werkgelegenheid bleek ook uit de ervaringen in de provincie Ober-Österreich (Linz). Daar zit een groene minister van energie. Vanwege de vrees dat verschillende projecten op het gebied van duurzame energie schadelijk zouden zijn voor de economie heeft hij de Universiteit een onderzoek laten doen dat objectief heeft uitgewezen dat duurzame energie banen oplevert. Ook in Linz is de combinatie met investeringen in het onderwijs een succes gebleken.
Tijdens de diverse plenaire en parallel-bijeenkomsten werden vele andere voorbeelden genoemd die duidelijk maakten dat een duurzame economie in meerdere opzichten welvaart genereert. Het thema economie was voor het eerst zo centraal op de agenda. Na het aannemen van nieuwe guiding principles, op het congres vorig jaar in Genève was dit weer een stap vooruit naar een partij met een breed program die bewijst niet alleen te bestaan bij de gratie van groene issues. De visie op de economie zal verder worden uitgewerkt door een werkgroep die de grondslag gaat leggen voor het verkiezingsprogram van 2009. De vraag daarbij is of de EGP de duurzaamheid zal opzoeken binnen de kaders van de liberale markteconomie (zoals b.v. de Duitsers en de Tsjechen bepleiten) of dat gezocht wordt naar wat de Oostenrijkse Groene gedelegeerde Frans Floss noemde: een derde weg tussen kapitalisme en planeconomie, een eigen visie op ecologie/economie waarvoor ook bij de Britten en anderen wel animo bestaat, afgaande op diverse bijdragen. Hete hangijzers als de "flat tax" en de wenselijkheid van een basisinkomen zullen in dit debat een hoofdrol gaan spelen.
De zwakte van de EGP zit vooral in het feit dat er tussen twee halfjaarlijkse bijeenkomsten weinig vordering wordt geboekt, geen debat plaats vindt en geen informatie en ervaringen worden uitgewisseld. Voorbeelden als dat van Güssing (en uit Nederland bijvoorbeeld het ECN-rapport over de economische aspecten van kernenergie) zouden toch op een veel bredere schaal onder groenen moeten worden verspreid. Zo langzamerhand begint dat steeds meer mensen te irriteren. Ik hoop dat dat binnenkort ook tot initiatieven leidt.

Europese Groene Partij, duurzame economie

Zullen we het referendum missen?

Een referendum over een nieuw Europees verdrag zou consequent zijn. Dat het niet doorgaat schaadt ongetwijfeld het vertrouwen in de politiek. Maar als je naar het Tweede Kamerdebat van gisteren over het referendum kijkt vergaat je echt alle lust om er alsnog voor in actie te komen. Het gaat alleen maar over de Haagse politici zelf, niet over Europa, nog niet eens over Nederland. Een nieuw referendum zal een herhaling worden van dat van 2005. Binnenlandse, Haagse politiek zal de boventoon voeren. De SP tegen de PvdA, Wilders tegen de islam. Ik denk dat we er niet rouwig om moeten zijn dat het referendum niet doorgaat. Deze ronde hebben we helaas verloren, laten we ons concentreren op nieuwe kansen bij de verkiezingen in 2009.
Achteraf moeten we toch toegeven dat een referendum over zoiets complex als een Europese grondwet of een verdrag een brug te ver is. Het is dan wel consequent om een nieuwe versie voor te leggen in een referendum, maar is het ook verstandig? Jeder Konsequenz führt zum Teufel, zeggen de Duitsers. PvdA EK-lid Klaas de Vries zei onlangs: als je weet dat je een fout hebt gemaakt, moet je het niet bewust nog eens overdoen.
Ik denk dat er ook nieuwe kansen zijn voor een echt Europees debat als je niet meer over een grondwet of iets wat daarop lijkt hoeft te praten. Ook een vaag idee van een grondwet geeft eurosceptici een te gemakkelijke kans om de dreiging van een superstaat in de strijd te gooien. Dat leidt af van de vraag hoe we in Europa op verschillende terreinen het best kunnen samenwerken. Onder welke voorwaarden, met welke politieke doelen. Het afsluiten van het debat over het al dan niet grondwettelijk verdrag biedt nieuwe kansen om op een veel praktischer niveau over Europese samenwerking te praten.

referendum, Europese grondwet